Wielu ludzi zakłada, że na emeryturze będzie żyć na podobnym poziomie jak dziś. Przez kilkadziesiąt lat pracujemy, płacimy składki i naturalnie pojawia się przekonanie, że system emerytalny zapewni nam w przyszłości godne warunki życia. Niestety nic bardziej mylnego.
Dzisiejsi 30- i 40-latkowie otrzymają z ZUS emeryturę wynoszącą 1/3 swojej ostatniej pensji. To oznacza bardzo duży spadek dochodu po zakończeniu pracy zawodowej.
W dzisiejszym wpisie pokazuję 3 scenariusze emerytury. Pierwszy to poleganie wyłącznie na ZUS. Drugi wiąże się z odkładaniem z myślą o przyszłości 300 zł miesięcznie. Trzeci scenariusz to z kolei regularne inwestowanie 1000 zł miesięcznie. Na końcu sprawdzimy, jak te decyzje przekładają się na realny dochód na emeryturze.
Dlaczego poleganie wyłącznie na ZUS to pułapka?
Zacznijmy od pierwszego scenariusza, czyli sytuacji, w której wypłata z ZUS to Twoje jedyne zabezpieczenie na starość. Masz tylko to, co wypłaci Ci państwowy system.
Żeby zobaczyć skalę problemu, zróbmy prostą kalkulację. Załóżmy, że jesteś około 40-tki i zarabiasz przeciętne wynagrodzenie. Dziś taka pensja, według Głównego Urzędu Statystycznego, to 8 903 zł brutto. Przyjmijmy bardzo optymistycznie, że będziesz otrzymywać 3% podwyżki rocznie. Za 20 lat, zbliżając się do emerytury, Twoja pensja wyniesie 16 000 zł brutto.
Przechodząc na zasłużony odpoczynek, kluczowa dla Ciebie będzie stopa zastąpienia, czyli relacja emerytury do ostatniego wynagrodzenia. W przypadku dzisiejszych pracujących prognozy mówią, że emerytura wyniesie nie więcej niż 1/3 Twojej ostatniej pensji. To oznacza, że 16 000 zł od pracodawcy zamieni się na 4 800 zł brutto z ZUS-u. Już sama ta różnica pokazuje skalę spadku dochodu po zakończeniu pracy.
Główny problem polega jednak na tym, że w międzyczasie zmienia się jeszcze 1 rzecz: ceny. Inflacja w Polsce w ciągu ostatnich 25 lat osiągnęła poziom 3,6% rocznie. Jeśli przyjmiemy podobne tempo na najbliższe 2 dekady, oznacza to, że ceny w gospodarce wzrosną o ponad 100%. Innymi słowy, pieniądz będzie miał znacznie mniejszą siłę nabywczą niż dziś.
Bochenek chleba będzie kosztować 13 zł, litr mleka 12 zł, podobnie jak kostka masła. Twój czynsz za mieszkanie – obecnie 1000 zł – podwoi się. I z tymi cenami będzie się musiała zmierzyć Twoja emerytura w wysokości 4 800 zł brutto. W czasach emerytalnego armagedonu poleganie wyłącznie na ZUS może okazać się finansową pułapką.
Jaka jest alternatywa dla samego ZUS-u?
Skoro stawianie na ZUS jest ryzykowne, pojawia się pytanie: jaka jest alternatywa? Najprostszą odpowiedzią jest budowanie własnej dodatkowej emerytury. Innymi słowy, odkładanie i inwestowanie części swoich pieniędzy tak, aby w przyszłości mieć własny kapitał, z którego można wypłacać dochód.
W Polsce istnieją 2 rozwiązania stworzone dokładnie w tym celu: IKE oraz IKZE. To specjalne konta, które mają jedną ważną przewagę. Pozwalają inwestować na emeryturę w sposób bardziej efektywny podatkowo.
Korzyści tych rozwiązań są proste:
- IKE pozwala uniknąć podatku od zysków kapitałowych przy wypłacie środków po osiągnięciu wieku emerytalnego.
- IKZE pozwala odliczyć wpłaty od dochodu w rocznym rozliczeniu podatkowym. Więcej o moim IKZE tutaj.
- oba konta pomagają budować kapitał emerytalny w bardziej rozsądny podatkowo sposób
W przypadku IKE największą zaletą jest brak podatku od zysków kapitałowych. W normalnych warunkach państwo pobiera 19% podatku od zysków z inwestycji, czyli tak zwany podatek Belki. Jeśli jednak inwestujesz w ramach IKE i wypłacisz środki po osiągnięciu wieku emerytalnego, tego podatku po prostu nie ma.
IKZE działa trochę inaczej. Każdą wpłatę na to konto można odliczyć od dochodu w rocznym rozliczeniu podatkowym. To oznacza, że część wpłaconych pieniędzy wraca do Ciebie w postaci zwrotu podatku.
Dlatego posiadanie IKE lub IKZE powinno być dla większości Polaków obowiązkiem. To nie są produkty dla pasjonatów finansów. To są narzędzia stworzone dokładnie do tego, żeby budować kapitał emerytalny i robić to w możliwie rozsądny podatkowo sposób. Jeśli ktoś myśli poważnie o swojej przyszłości finansowej, powinien nie tylko rozumieć, jak te konta działają, ale przede wszystkim aktywnie z nich korzystać.
Założenia
Przejdźmy zatem do 2 scenariuszy inwestowania. W długim terminie globalny rynek akcji historycznie dawał zarobić średnio około 9% rocznie. Mówimy tu o szerokich indeksach obejmujących tysiące spółek z całego świata. To właśnie na takim podejściu opierają się popularne globalne ETF-y, czyli fundusze śledzące światowe rynki akcji.
Oczywiście część tego wzrostu zjada inflacja. Przyjmijmy, że w horyzoncie kilku dekad wyniesie ona 3%. A zatem realny zysk to 6% rocznie. W obu scenariuszach inwestujemy przez 20 lat, a potem przez kolejne 20 lat wypłacamy sobie miesięczną dodatkową emeryturę z naszego kapitału.
Scenariusz 300 zł
W scenariuszu nr 1 naszym jedynym żywicielem był ZUS. W drugim scenariuszu zdecydowaliśmy się inwestować 300 zł miesięcznie i robimy to regularnie przez 20 lat. W takiej sytuacji po 2 dekadach zgromadzony kapitał wynosi 139 000 zł.
Przyjrzyjmy się bliżej strukturze oszczędności. Twoje własne wpłaty w omawianym okresie to 72 000 zł. Pozostała część kapitału, czyli 67 000 zł, to efekt działania inwestycji i procentu składanego.
To ważny moment, bo wielu osobom może się wydawać, że 300 zł niczego nie zmieni. Tymczasem po 2 dekadach regularnego inwestowania okazuje się, że zyski z rynku są niemal tak wysokie jak suma własnych wpłat. To nie dzieje się od razu. W pierwszych latach portfel rośnie głównie dzięki temu, że do niego dokładamy.
Ale z czasem perspektywa się zmienia. Po około 10 latach portfel zaczyna rosnąć coraz szybciej, ponieważ zyski z inwestowania stanowią coraz większą część wzrostu kapitału. W praktyce pierwsza dekada buduje fundament, a druga zaczyna naprawdę pracować na wynik. To właśnie dlatego w inwestowaniu emerytalnym tak duże znaczenie ma cierpliwość. Kto rezygnuje zbyt wcześnie, ten najczęściej nie doczeka momentu, w którym kapitał zaczyna wyraźnie przyspieszać.
Najważniejsze pytanie brzmi jednak: co taki kapitał oznacza w praktyce na emeryturze? Załóżmy, że kończysz pracę zawodową i zaczynasz korzystać z Twoich inwestycji. Jednocześnie przyjmujemy, że pozostałe środki nadal są inwestowane i nadal przynoszą średnio 6% rocznie zysku netto. W takim scenariuszu z portfela o wartości 139 000 zł można wypłacać 1000 zł miesięcznie przez 20 lat.
Kapitał stopniowo maleje, ale jednocześnie generuje zyski, które pomagają finansować kolejne wypłaty. Dzięki temu przekłada się to na dodatkową prywatną emeryturę. 1000 zł za 20 lat nie będzie synonimem luksusu. Ale może to być istotna część Twoich dochodów, z której będzie można sfinansować leki, rachunki lub po prostu mieć większy spokój finansowy.
Scenariusz 1 000 zł
Zobaczmy teraz trzeci wariant. Zamiast 300 zł decydujesz się inwestować aż 1000 zł miesięcznie przez ten sam okres, czyli 20 lat. Przy realnej stopie zwrotu na poziomie 6% rocznie kapitał na koniec okresu inwestycyjnego wyniesie 462 000 zł.
Twoje własne wpłaty skumulują się w tym czasie do 240 000 zł, natomiast 222 000 zł to zysk z inwestowania. Podobnie jak w poprzednim scenariuszu, wzrost portfela przyspiesza wraz z upływem czasu. W pierwszych latach kapitał rośnie stosunkowo powoli, ponieważ portfel jest jeszcze niewielki. Jednak w drugiej dekadzie inwestowania zyski zaczynają stanowić coraz większą część wzrostu. To jest moment, w którym wiele osób po raz pierwszy może zobaczyć efekt procentu składanego. Większy kapitał pracuje na coraz większe kwoty.
Po 20 latach przechodzimy do drugiej fazy, czyli korzystania z kapitału. Jeśli portfel nadal pracuje na rynku i przynosi średnio 6% rocznie, z kapitału wynoszącego 462 000 zł można wypłacać 3300 zł miesięcznie przez 20 lat. Kapitał stopniowo maleje, ale nie w prosty liniowy sposób. To właśnie dalsza praca portfela pozwala rozłożyć wypłaty na tak długi okres.
Dla naszej przykładowej osoby, dostającej przelew z ZUS-u na kwotę 4 800 zł, oznacza to, że łączny dochód na emeryturze przekroczy 8000 zł miesięcznie. Zamiast polegać wyłącznie na jednym źródle dochodu, masz w praktyce 2 emerytury – jedną z systemu państwowego i drugą z kapitału, który samodzielnie zbudowałeś. Regularne inwestowanie może zwiększyć Twój dochód o 70% w stosunku do samego świadczenia z ZUS-u.
Porównanie wszystkich 3 scenariuszy
Zatrzymajmy się teraz na chwilę i zestawmy wszystkie scenariusze obok siebie.
Przy naszych założeniach osoba zarabiająca średnią krajową otrzyma emeryturę z ZUS w wysokości 4 800 zł brutto. Jeśli nie odkładasz żadnych dodatkowych pieniędzy, to właśnie ta kwota będzie Twoim jedynym źródłem utrzymania na emeryturze.
W drugim scenariuszu zdecydowałeś się dodatkowo inwestować 300 zł miesięcznie i robiłeś to przez 20 lat. Dzięki temu zbudowałeś kapitał, który pozwala wypłacać 1000 zł miesięcznie po przejściu na emeryturę. Oznacza to, że Twój łączny dochód na emeryturze wzrasta do prawie 6000 zł.
W trzecim scenariuszu idziemy na całość i inwestujemy co miesiąc 1000 zł. W tym przypadku dodatkowa prywatna emerytura wynosi 3300 zł miesięcznie. Razem z emeryturą z ZUS-u daje to ponad 8000 zł dochodu.
Różnica między 1 a 3 scenariuszem wynosi 3300 zł dodatkowej emerytury miesięcznie. To oznacza prawie 40 000 zł rocznie dochodu. A w perspektywie 20 lat emerytury mówimy o kwocie blisko 800 000 zł, która zasili Twoje konto.
W oczy rzuca się również ciekawa rzecz, gdy porównujemy oba warianty inwestycyjne. Różnica między 2 a 3 scenariuszem to 700 zł więcej odkładane każdego miesiąca.
Czyli zamiast inwestować 300 zł, odkładasz 1000 zł. Na pierwszy rzut oka nie wygląda to jak ogromna zmiana. Jednak konsekwencje po latach są bardzo zauważalne. W trzecim scenariuszu Twoja dodatkowa emerytura jest większa o 2300 zł niż w scenariuszu nr 2, chociaż inwestujesz tylko 700 zł więcej. Im wyższa kwota zainwestowana, tym efekt kuli śnieżnej bardziej imponujący.
Twoje wyniki inwestycyjne w obu scenariuszach nie wynikają z jednej genialnej inwestycji ani z próby przewidywania rynku. Nie musisz być guru inwestycyjnym i śledzić codziennie wykresów giełdowych. Wystarczy regularnie dokupywać jednostki funduszu ETF, który śledzi globalne rynki akcji, i czekać, aż magia procentu składanego zacznie robić swoje.
Dlatego kluczowe pytanie brzmi nie „czy znajdę idealną inwestycję”, ale raczej: czy za 20 lat chcesz polegać wyłącznie na wypłacie z ZUS-u? Drugie źródło emerytury, które samodzielnie zbudowałeś, może wyraźnie podnieść Twój poziom życia.
Podsumowanie
Twoja przyszła emerytura nie zależy wyłącznie od systemu, ale w dużej mierze od decyzji, które podejmiesz dużo wcześniej. To, czy będziesz polegać tylko na państwowym świadczeniu, czy zbudujesz własny kapitał, zdecyduje o Twoim standardzie życia.
Napisz w komentarzu, ile kapitału udało Ci się już odłożyć na przyszłość i czy liczysz wyłącznie na ZUS, czy budujesz też własną dodatkową emeryturę.
