Przy pensji 5, 10 czy 20 tysięcy złotych netto budowanie majątku może wyglądać trochę inaczej. Zmienia się to, ile możesz oszczędzać i inwestować, ale również decyzje, które mają największe znaczenie w kontekście Twojego kapitału.
W dzisiejszym wpisie odpowiem na pytanie, jak podszedłbym do budowania majątku na trzech różnych poziomach dochodu.
Zacznij od nadwyżki
Zacznijmy od ważnej rzeczy. Sama wysokość pensji nie buduje majątku. Wyższe zarobki oczywiście pomagają, ale ostatecznie kluczowa jest nadwyżka, która zostaje po pokryciu wydatków, i to, co później z nią robisz.
Wyobraź sobie dwie osoby zarabiające 10 tysięcy złotych netto. Pierwsza wydaje miesięcznie 9 tysięcy, więc zostaje jej 1000 zł. Druga wydaje 7 tysięcy i może przeznaczyć 3 tysiące na budowanie kapitału. Zarabiają tyle samo, ale po 10 czy 20 latach ich sytuacja finansowa może wyglądać zupełnie inaczej.
Dlatego warto znać swoją stopę oszczędności. Jeżeli przy dochodzie 10 tysięcy regularnie przeznaczasz 1500 zł na budowanie kapitału, wynosi ona 15%.
Nie istnieje jednak jedna właściwa wartość dla każdego. Inne możliwości ma osoba mieszkająca sama, a inne rodzina z dwójką dzieci i kredytem hipotecznym. Nie chodzi więc o trzymanie się za wszelką cenę konkretnego procentu, tylko o świadome budowanie nadwyżki i stopniowe jej zwiększanie.
Zobaczmy, jak może to wyglądać na trzech różnych poziomach dochodu.
Pensja 5 tysięcy złotych
Zaczynam od 5 tysięcy netto nieprzypadkowo. To poziom stosunkowo bliski medianie wynagrodzeń w Polsce. Innymi słowy, połowa Polaków zarabia więcej, a połowa mniej niż ta kwota.
Moja pierwsza pensja wynosiła 3400 zł netto, więc mocno utożsamiam się z tym poziomem zarobków. Przy takich dochodach dość szybko można zauważyć jedną ważną rzecz: samymi inwestycjami bardzo trudno znacząco przyspieszyć budowanie majątku.
Przyjmijmy, że zarabiasz właśnie 5 tysięcy złotych na rękę, a Twoje miesięczne wydatki wynoszą około 4500. Zostaje 500 zł, czyli 10% dochodu.
Jeżeli masz już podstawową rezerwę finansową i nie spłacasz drogiego zadłużenia, możesz zacząć tę kwotę regularnie inwestować. Nie potrzebujesz do tego skomplikowanego portfela. Szeroki ETF na globalny rynek akcji i obligacje skarbowe mogą spokojnie wystarczyć. Dokładne proporcje i klasy aktywów powinny oczywiście zależeć od Twojego celu, horyzontu inwestycyjnego i akceptowanego ryzyka.
Na tym etapie liczy się jednak coś innego.
Giełda służy przede wszystkim do pomnażania kapitału, a nie do zarabiania. Sprawdź, na którym etapie budowania majątku jesteś.
Przy niewielkim kapitale nawet bardzo dobra stopa zwrotu nie przełoży się jeszcze na duże kwoty. Znacznie większą różnicę może zrobić zwiększenie dochodu. Podwyżka u pracodawcy o tysiąc złotych miesięcznie oznacza 12 tysięcy złotych dodatkowego dochodu w ciągu roku. A jeśli część tej kwoty zaczniesz regularnie inwestować, tempo budowania kapitału rośnie jeszcze bardziej.
Dlatego przy pensji 5 tysięcy nie skupiałbym całej swojej energii na szukaniu ETF-u, który być może zarobi 10 zamiast 8%. Inwestowałbym regularnie, ale równolegle zastanawiał się, jak zwiększyć swoje dochody.
Może to oznaczać rozwój kompetencji, awans, zmianę pracy albo dodatkowe źródło dochodu. Nie każdy ma takie same możliwości i nie zawsze da się zrobić to szybko. Jednak szczególnie na początku drogi finansowej wzrost zarobków może mieć znacznie większy wpływ na tempo budowania majątku niż próba poprawienia stopy zwrotu o kolejny punkt procentowy.
Przy 5 tysiącach najważniejsza zasada brzmi więc: zbuduj nadwyżkę, zacznij inwestować i pracuj nad zwiększaniem dochodów.
Pensja 10 tysięcy złotych
Przy pensji 10 tysięcy złotych sytuacja zaczyna wyglądać trochę inaczej. Jeżeli wraz ze wzrostem dochodów udało Ci się utrzymać wydatki pod kontrolą, prawdopodobnie masz już większą przestrzeń do regularnego budowania kapitału.
I tę większą nadwyżkę warto teraz zamienić w system. Nie chodzi już tylko o to, żeby coś zostało na koniec miesiąca. Chodzi o to, żeby określona część każdej pensji z góry była przeznaczona na budowanie Twojego przyszłego majątku.
Załóżmy więc, że z 10 tysięcy złotych miesięcznie wydajesz 8 tysięcy, a pozostałe 2 tysiące przeznaczasz na oszczędności i inwestycje. To 20% dochodu.
Zamiast ostatniego dnia miesiąca sprawdzać, ile udało się nie wydać, odwracasz kolejność: najpierw odkładasz ustaloną kwotę, a pozostałą częścią zarządzasz przez resztę miesiąca.
Przy 2 tysiącach inwestowanych miesięcznie w ciągu roku przekazujesz na budowanie majątku 24 tysiące złotych. Wraz ze wzrostem tych kwot coraz większego znaczenia nabiera również to, w jaki sposób inwestujesz je od strony podatkowej.
Jeżeli część kapitału budujesz z myślą o emeryturze, warto zainteresować się kontami emerytalnymi IKE i IKZE. To dwa rozwiązania pozwalające inwestować długoterminowo z preferencjami podatkowymi. IKE pozwala po spełnieniu ustawowych warunków uniknąć podatku od zysków kapitałowych, natomiast IKZE daje dodatkowo możliwość odliczenia wpłat od podstawy opodatkowania. Oba konta są dziedziczne i w pełni prywatne.
Od 2027 roku dojdzie do tego również OKI, czyli Osobiste Konto Inwestycyjne. W przeciwieństwie do IKE i IKZE nie jest to rozwiązanie emerytalne. Pozwala korzystać z preferencji podatkowych przy znacznie swobodniejszym dostępie do pieniędzy.
Nie będę tutaj wchodził we wszystkie szczegóły tych trzech rozwiązań, bo każde zasługuje na oddzielne omówienie. Ważniejsza jest sama zasada: wraz ze wzrostem regularnie inwestowanych kwot coraz bardziej liczy się nie tylko w co inwestujesz, ale również w jakiej formie to robisz.
Jeśli chodzi o samą strategię, nie musi ona bazować na dziesięciu różnych ETF-ach. Portfel może pozostać bardzo prosty. Bardziej uporządkowany powinien stać się przede wszystkim system wokół niego.
Przy 10 tysiącach złotych największą zmianą nie musi być więc to, w co inwestujesz. Ważniejsze jest to, że budowanie majątku przestaje być przypadkowe i staje się regularnym elementem zarządzania Twoimi pieniędzmi.
Pensja 20 tysięcy złotych
Wejdźmy teraz jeszcze o poziom wyżej. Przy pensji 20 tysięcy złotych samo regularne inwestowanie może już nie wystarczyć, żeby dobrze zarządzać swoimi finansami. Jeżeli zarabiasz na tym poziomie od kilku lat, prawdopodobnie zdążyłeś już zgromadzić spory kapitał.
Twoje pieniądze są zapewne ulokowane w nieruchomości, kontach emerytalnych i maklerskich, obligacjach i rezerwie gotówkowej. Być może spłacasz również kredyt hipoteczny.
W takiej sytuacji zamiast patrzeć wyłącznie na to, ile odkładasz z każdej pensji, warto zacząć patrzeć na cały swój majątek.
Przyjmijmy, że zarabiasz 20 tysięcy, wydajesz 15 i każdego miesiąca zostaje Ci 5 tysięcy złotych.
W tym momencie wybór konkretnego ETF-u staje się tylko jednym z wielu elementów układanki. Trzeba zdecydować, czy całe 5 tysięcy inwestować, czy może część przeznaczyć na nadpłatę kredytu hipotecznego. Być może warto zwiększyć płynność albo odłożyć pieniądze na większy wydatek planowany za kilka lat.
Każda z tych decyzji ma swój koszt alternatywny. Nadpłacając kredyt, oszczędzasz na przyszłych odsetkach. Inwestując, akceptujesz ryzyko w zamian za możliwość uzyskania wyższej stopy zwrotu. Trzymając część pieniędzy w płynnej formie, rezygnujesz z części potencjalnego zysku, ale zyskujesz większą elastyczność.
Dlatego coraz ważniejsze staje się jednoczesne spojrzenie na potencjalny zwrot, koszt długu, ryzyko, płynność, podatki i własne cele.
Wysoki dochód niesie jednak jeszcze jedno zagrożenie: inflację stylu życia.
Nie ma nic złego w tym, że wraz ze wzrostem pensji poprawiasz swój standard życia. Po to między innymi rozwijamy karierę i chcemy więcej zarabiać. Problem zaczyna się wtedy, gdy praktycznie każda podwyżka natychmiast zamienia się w wyższe koszty.
Możesz zarabiać 20 tysięcy i wydawać 19. W takiej sytuacji osoba zarabiająca 10 tysięcy i regularnie odkładająca 2 tysiące buduje kapitał szybciej od Ciebie.
Dlatego przy 20 tysiącach przestałbym patrzeć na finanse wyłącznie przez pryzmat miesięcznej pensji. Zacząłbym zarządzać całym swoim majątkiem.
W praktyce oznacza to spojrzenie na wszystkie aktywa jako na jeden portfel i ocenę jego struktury. Warto wiedzieć, jaka część majątku jest ulokowana w nieruchomościach, na rynku kapitałowym, w bezpiecznych aktywach czy gotówce, a także kontrolować koncentrację w pojedynczych inwestycjach.
Z czasem warto również określić, jak powinna wyglądać docelowa struktura majątku i okresowo sprawdzać, czy nie odbiega od przyjętych założeń. Dzięki temu kolejne oszczędności możesz kierować tam, gdzie są rzeczywiście potrzebne, zamiast za każdym razem podejmować decyzję od zera.
Prosty portfel
W żadnym z naszych trzech scenariuszy nie zakładaliśmy, że wraz ze wzrostem pensji powinieneś przechodzić na coraz bardziej skomplikowane inwestycje.
Przy 5 tysiącach złotych możesz inwestować w globalny ETF i obligacje. Przy 10 czy 20 tysiącach podstawowa konstrukcja portfela nie musi się zmieniać. Większa kwota do zainwestowania nie oznacza, że potrzebujesz większej liczby instrumentów.
Zmienia się przede wszystkim skala. Możesz regularnie inwestować większe kwoty, rośnie wartość Twojego portfela, a kolejne decyzje mają coraz większy wpływ na cały majątek. Rośnie też koszt potencjalnego błędu. Strata 20% na inwestycji wartej 10 tysięcy oznacza 2 tysiące złotych. Przy 100 tysiącach ten sam błąd może kosztować już 20 tysięcy.
Dlatego wraz ze wzrostem dochodów nie szukałbym coraz bardziej skomplikowanych sposobów inwestowania. Im większym kapitałem zarządzasz, tym większą wartość może mieć prosta, dobrze przemyślana strategia, której jesteś w stanie konsekwentnie się trzymać.
Co te trzy strategie mogą zrobić przez 20 lat?
Zobaczmy teraz, jak te trzy poziomy dochodów mogą przełożyć się na budowanie majątku w długim terminie.
W naszych przykładach przy pensji 5 tysięcy na inwestycje trafiało 500 zł miesięcznie. Przy 10 tysiącach – 2 tysiące. A przy 20 tysiącach – 5 tysięcy złotych.
Przyjmijmy dla ilustracji średnią stopę zwrotu na poziomie 7% rocznie, zgodną z historycznymi wynikami szerokich indeksów akcyjnych.
Po 20 latach 500 zł inwestowane każdego miesiąca daje 260 tysięcy złotych. Przy 2 tysiącach miesięcznie mówimy już o milionie złotych. Natomiast 5 tysięcy miesięcznie pozwoli zbudować 2,6 miliona złotych.
Same wpłaty wyniosłyby odpowiednio 120 tysięcy, 480 tysięcy i 1,2 miliona złotych.
I tutaj dobrze widać, dlaczego wzrost dochodów może tak mocno przyspieszyć budowanie majątku. Nie chodzi tylko o to, że więcej zarabiasz. Jeżeli wraz z pensją rośnie również kwota, którą możesz regularnie inwestować, z czasem różnica staje się bardzo duża.
Pamiętaj też, że nie potrzebujesz idealnej pensji, żeby zacząć budować majątek. Możesz zacząć od niewielkich kwot, a wraz ze wzrostem dochodów stopniowo zwiększać skalę swoich inwestycji i oszczędności.
