Wiele osób uważa, że jedynym sposobem na szybsze budowanie majątku jest podejmowanie większego ryzyka. Kupowanie modnych akcji, inwestowanie w kryptowaluty czy krótkoterminowa spekulacja na lewarowanych instrumentach. Tymczasem w realnym życiu bardzo często prowadzi to do odwrotnego efektu i zamiast bogacić się, tracimy pieniądze.
Istnieje jednak kilka decyzji, które mogą znacząco przyspieszyć gromadzenie kapitału, praktycznie nie zwiększając ryzyka. W tym artykule pokażę, co naprawdę ma największy wpływ na tempo budowania majątku. To właśnie na tych obszarach skupiłbym się, gdybym dziś zaczynał od zera. Sprawdź wpis o budowaniu majątku na etacie.
Wysokość oszczędności
Zacznijmy od czynnika, który od samego początku ma ogromny wpływ na końcowy efekt budowania majątku. Mam na myśli kwotę, którą regularnie odkładamy.
Właśnie tutaj wiele osób popełnia pierwszy błąd. Zamiast zastanawiać się, ile są w stanie regularnie inwestować, próbują znaleźć inwestycję, która przyniesie najwyższą stopę zwrotu. Tymczasem na początku budowania majątku znacznie większy wpływ na końcowy wynik mają regularne wpłaty niż różnica jednego czy dwóch punktów procentowych w rocznej stopie zwrotu.
Załóżmy, że zarabiasz przeciętne wynagrodzenie w Polsce. W czerwcu wyniosło ono 9 400 zł brutto, czyli 6 700 zł netto. Gdybyś każdego miesiąca odkładał na inwestycje 5% swojej pensji, byłoby to 335 zł miesięcznie. Po 10 latach suma Twoich wpłat przekroczyłaby 40 tysięcy złotych. Przy średniej rocznej stopie zwrotu na poziomie 8%, zbliżonej do historycznych wyników globalnego rynku akcji, wartość portfela wyniosłaby 61 tysięcy złotych. Ponad 21 tysięcy złotych stanowiłby zysk wypracowany przez ten kapitał.
A teraz spójrzmy na drugą osobę. Zarabia dokładnie tyle samo, ale odkłada 10% wynagrodzenia, czyli 670 zł miesięcznie. Po 10 latach jej wpłaty to 80 tysięcy złotych, a wartość portfela wzrośnie do 122 tysięcy złotych. Sam zysk z inwestowania wyniesie ponad 42 tysiące złotych.
Oczywiście nie każdy będzie w stanie od razu odkładać 10% swoich dochodów. Nie o konkretną wartość tutaj chodzi. Ten przykład pokazuje przede wszystkim, jak ogromny wpływ na tempo budowania majątku ma wysokość regularnych wpłat. Zanim procent składany zacznie naprawdę robić różnicę, to właśnie one są głównym źródłem wzrostu naszego kapitału.
Zwiększaj wpłaty wraz ze wzrostem dochodów
Samo rozpoczęcie regularnego inwestowania to bardzo dobry krok. Wiele osób popełnia jednak błąd, który trudno zauważyć na początku. Ustalają jedną miesięczną kwotę i inwestują ją przez kolejne lata, mimo że ich sytuacja finansowa stopniowo się poprawia.
Wyobraźmy sobie osobę, która rozpoczyna pracę i odkłada 500 zł miesięcznie. To rozsądna kwota, zwłaszcza na początku kariery. Problem pojawia się wtedy, gdy po kilku latach wynagrodzenie rośnie o 20%, a miesięczna wpłata nadal pozostaje taka sama.
Oznacza to, że tempo budowania majątku przestaje nadążać za wzrostem dochodów. Choć zarabiamy coraz więcej, coraz więcej wydajemy również na wyższy standard życia, a inwestycje pozostają na tym samym poziomie.
Nie oznacza to oczywiście, że każdą podwyżkę powinniśmy odkładać. Trudno byłoby oczekiwać, że wraz ze wzrostem wynagrodzenia nie będziemy chcieli poprawić jakości swojego życia. Znacznie lepszym rozwiązaniem jest znalezienie rozsądnego kompromisu.
Osobiście podoba mi się bardzo prosta zasada. Jeżeli otrzymuję podwyżkę o 1 000 zł miesięcznie, tylko część tej kwoty przeznaczam na wyższe wydatki. Pozostała część zwiększa miesięczne inwestycje. Dzięki temu korzystam z efektów swojej pracy już dziś, ale jednocześnie sprawiam, że wraz z rozwojem kariery rośnie również skala gromadzenia kapitału.
To podejście ma jeszcze jedną zaletę. Nie wymaga radykalnych wyrzeczeń. Zwiększenie miesięcznej wpłaty o 100 czy 200 zł raz w roku jest praktycznie niezauważalne dla domowego budżetu, ale po kilkunastu latach może przełożyć się na dziesiątki tysięcy złotych dodatkowego kapitału.
Jeżeli Twoje dochody rosną, a inwestycje stoją w miejscu, to budujesz majątek coraz wolniej względem swoich możliwości.
Ogranicz koszty i podatki
Kolejnym elementem, który może przyspieszyć budowanie majątku, są koszty, a raczej ich ograniczanie. Nie jest to najbardziej ekscytujący temat i właśnie dlatego wielu inwestorów go pomija. Znacznie chętniej rozmawiamy o tym, ile możemy zarobić, niż o tym, ile oddajemy w opłatach i podatkach.
Tymczasem każda złotówka, której nie zapłacimy w kosztach, może zostać zainwestowana i pracować na nasz majątek. A ponieważ dzieje się to przez wiele lat, efekt również zaczyna się kumulować.
Dobrym przykładem są koszty zarządzania funduszami inwestycyjnymi i ETF-ami, określane wskaźnikiem TER. Załóżmy, że dysponujesz portfelem o wartości 50 tysięcy złotych. W przypadku ETF-u iShares Core S&P 500, którego roczna opłata wynosi zaledwie 0,07%, koszt zarządzania to około 35 zł rocznie.
Dla porównania fundusz PZU Zrównoważony, pobierający opłatę na poziomie 2%, kosztowałby w tym samym czasie około 1 000 zł. To różnica 965 zł w ciągu jednego roku.
Oczywiście sam poziom opłat nie powinien być jedynym kryterium wyboru funduszu. Oba produkty realizują inną strategię inwestycyjną i wiążą się z innym poziomem ryzyka. Ten przykład pokazuje jednak, jak duży wpływ na długoterminowe inwestowanie mogą mieć koszty zarządzania.
Równie ważne są podatki. W Polsce warto korzystać z rozwiązań takich jak IKE czy IKZE, które pozwalają ograniczyć lub całkowicie uniknąć podatku od zysków kapitałowych, oczywiście po spełnieniu określonych warunków.
Sam od wielu lat regularnie wykorzystuję oba te konta i uważam, że dla większości osób są one jednym z najprostszych sposobów na poprawę efektywności całego portfela.
W długim terminie to właśnie takie, pozornie niewielkie różnice potrafią przełożyć się na dziesiątki, a nawet setki tysięcy złotych, które zostają w naszym portfelu zamiast trafiać do instytucji finansowych czy fiskusa.
Chroń swój kapitał
Skoro wiemy już, jak zwiększyć tempo budowania majątku poprzez wyższe wpłaty oraz ograniczenie kosztów, warto zwrócić uwagę na jeszcze jeden element. Paradoksalnie, w inwestowaniu równie ważne jak pomnażanie pieniędzy jest unikanie ich trwałej utraty.
Warren Buffett od lat powtarza dwie słynne zasady inwestowania. Pierwsza brzmi: nie trać pieniędzy. Druga: nigdy nie zapominaj o pierwszej zasadzie.
Oczywiście nie oznacza to, że wartość portfela nigdy nie powinna spadać. Spadki na giełdzie są naturalną częścią inwestowania i wcześniej czy później dotkną każdego inwestora. Problem pojawia się wtedy, gdy pod wpływem emocji podejmujemy decyzje, które sprawiają, że chwilowa przecena zamienia się w trwałą stratę. Sprzedaż dobrze rokujących aktywów w czasie paniki czy angażowanie zbyt dużej części kapitału w pojedynczą inwestycję może mieć znacznie większe konsekwencje niż sam spadek rynku.
Dlaczego tak się dzieje?
Odpowiedzi dostarcza teoria perspektywy Daniela Kahnemana, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii. Pokazuje ona, że ludzie nie oceniają zysków i strat w sposób całkowicie racjonalny. Strata tej samej wartości wywołuje znacznie silniejsze emocje niż równie duży zysk.
To właśnie dlatego wielu inwestorów podczas gwałtownych spadków odczuwa ogromną potrzebę „zrobienia czegokolwiek”, nawet jeśli z punktu widzenia długoterminowej strategii najlepszą decyzją byłoby… nie robić nic.
Podobny mechanizm działa również podczas hossy. Gdy media informują o spektakularnych wzrostach, a znajomi chwalą się wysokimi zyskami, łatwo ulec wrażeniu, że coś nas omija. Kupujemy coraz drożej, bo nie chcemy przegapić okazji, a gdy nastroje się odwracają, emocje często prowadzą do sprzedaży w najgorszym możliwym momencie.
Dlatego jednym z najlepszych sposobów na szybsze budowanie majątku jest ograniczenie liczby kosztownych błędów. Największym zagrożeniem dla portfela bardzo często nie jest sam rynek, lecz decyzje podejmowane pod wpływem emocji.
Strategia, a nie pojedyncza inwestycja
Wielu inwestorów poświęca ogromną ilość czasu na wybór pojedynczych akcji, próbując znaleźć spółkę, która w przyszłości przyniesie ponadprzeciętne zyski. Tymczasem znacznie większy wpływ na końcowy wynik ma dobrze przemyślana strategia inwestycyjna.
Dobra długofalowa strategia odpowiada na kilka prostych pytań jeszcze przed zainwestowaniem pierwszej złotówki. Ile pieniędzy będziesz inwestować każdego miesiąca? Jaką część portfela przeznaczysz na akcje, a jaką na bezpieczniejsze aktywa, takie jak obligacje? Co zrobisz, gdy Twój portfel straci 30% wartości?
Jeżeli znasz odpowiedzi na te pytania jeszcze przed rozpoczęciem inwestowania, większość decyzji podejmiesz na spokojnie, a nie pod wpływem emocji. Dzięki temu znacznie łatwiej zachować konsekwencję także w trudniejszych momentach na rynku.
Dobrym przykładem jest dywersyfikacja. Zamiast próbować wskazać jedną spółkę, która okaże się przyszłym zwycięzcą, możesz – bazując na ETF-ach – zbudować portfel obejmujący setki lub nawet tysiące przedsiębiorstw z całego świata. Oczywiście nic nie gwarantuje, że taki portfel w każdym roku osiągnie najwyższą stopę zwrotu. Zwiększa jednak szansę na stabilne budowanie majątku w długim terminie.
Podobnie jest z regularnym rebalancingiem. Załóżmy, że przyjąłeś strategię 60% akcji i 40% obligacji.
Po kilku latach silnych wzrostów udział akcji w portfelu może wzrosnąć do 75%. W takiej sytuacji strategia podpowiada, aby przywrócić pierwotne proporcje. Nie dlatego, że wiesz, co wydarzy się na rynku jutro, ale dlatego, że trzymasz się wcześniej ustalonego planu.
Warto pamiętać, że strategia nie powinna zmieniać się co kilka miesięcy. Rynek będzie przechodził okresy wzlotów i upadków, pojawią się nowe modne sektory i kolejne gorące tematy inwestycyjne. Jeżeli jednak każda z tych zmian będzie oznaczała całkowitą przebudowę portfela, trudno będzie wykorzystać pełen potencjał długoterminowego inwestowania.
Czas
Wszystkie elementy, o których do tej pory mówiłem, mogą przyspieszyć budowanie majątku. Jest jednak czynnik, który je wszystkie spina i którego znaczenie jest nie do przecenienia. To czas.
Załóżmy, że dwie osoby inwestują dokładnie 500 zł miesięcznie i osiągają średnią roczną stopę zwrotu na poziomie 8%. Jedyna różnica polega na tym, że pierwsza rozpoczyna inwestowanie w wieku 25 lat, a druga odkłada tę decyzję do 40. roku życia.
Choć obie oszczędzają dokładnie tyle samo i inwestują w identyczny sposób, osoba, która zaczęła wcześniej, zgromadzi na emeryturę nawet kilkaset tysięcy złotych więcej. Nie dlatego, że lepiej inwestowała. Nie dlatego, że podejmowała większe ryzyko. Wyłącznie dlatego, że dała swoim pieniądzom więcej czasu na pracę.
Nie warto czekać na idealny moment. Nie musisz od razu inwestować dużych kwot ani mieć perfekcyjnie zbudowanego portfela. Znacznie ważniejsze jest rozpoczęcie i stopniowe rozwijanie swoich inwestycji wraz ze wzrostem dochodów.
Czas jest jedynym elementem budowania majątku, którego nie da się dokupić ani odzyskać. Każdy rok zwłoki oznacza, że procent składany ma o rok mniej na wykonanie swojej pracy.
Podsumowanie
Wiele osób szuka sposobu na szybsze budowanie majątku poprzez podejmowanie coraz większego ryzyka. Tymczasem w praktyce znacznie większy wpływ na końcowy wynik mają decyzje, które nie wymagają spektakularnych ruchów ani trafienia na „inwestycję życia”.
Regularne zwiększanie wpłat, ograniczanie kosztów i podatków, ochrona kapitału przed kosztownymi błędami, konsekwentna realizacja własnej strategii oraz wykorzystanie czasu to elementy, które mogą realnie przyspieszyć budowanie majątku, jednocześnie nie zwiększając poziomu ryzyka.
Na tych obszarach skupiłbym się w pierwszej kolejności, gdybym dziś zaczynał budować swój kapitał od zera.
